Je hebt vanochtend vier vragen gesteld aan je AI, die met je eigen instructies en bestanden werkt. Een mail laten herschrijven, een offerte laten nalopen en twee vragen over een klant. Bij de vijfde krijg je een melding: je limiet is bereikt, probeer het over een paar uur opnieuw. Je betaalt voor dit abonnement. Hoe kan het dan nu al op zijn?
Dan volgen drie gedachten. Mijn abonnement is te klein, ik doe iets fout of het ligt aan hen. Je doet niets geks, en meestal is je abonnement ook niet te klein. Je opzet kost alleen meer dan je denkt, en dat zie je niet aan het aantal vragen.
Een limiet telt tekst, geen vragen
Het voelt alsof je een vast aantal vragen per dag mag stellen. Zo werkt het niet. Bij elke vraag neemt de AI alles mee wat bij die vraag hoort, en dat is het werk dat telt. Met één vraag gaat dit mee:
- Je vaste instructies. Wie je bent, hoe je klinkt, wat je wel en niet wilt.
- De bestanden in je project. Prijslijsten, handboeken, voorbeelden. In een chatproject leest de AI vooral wat bij je vraag past; werkt hij in een map op je computer, dan leest hij ze vaak opnieuw.
- Zoeken en koppelingen. Zoeken op internet en gekoppelde apps kosten volgens Anthropic veel ruimte.
- Het hele gesprek tot nu toe. Elke vraag en elk antwoord daarvoor.
- Je vraag zelf. Vaak het kleinste stuk van alles.
Een korte vraag in een leeg gesprek is dus licht. Dezelfde korte vraag na een uur heen en weer, met een handboek als bijlage, is zwaar. OpenAI zegt het zelf over zijn werkomgeving en Codex: een vast aantal berichten is geen betrouwbare maat voor wat je nog over hebt, want een lange taak verbruikt veel meer dan een korte vraag. Anthropic noemt bij Claude de lengte en complexiteit van je gesprekken als eerste factor.
Waarom lange instructies en bestanden elke vraag zwaarder maken
Vaste instructies zijn handig. Je schrijft één keer op wie je bent en hoe je werkt, en dat gaat met elke chat mee. Maar het gaat dus ook met elke vraag mee. Drie pagina's instructies betekent drie pagina's extra werk, ook als je alleen vraagt om een zin korter te maken.
Bij een klant in het onderwijs zag ik dat scherp. Na vier vragen was zestig procent van de limiet op. De vaste instructies waren te lang. In de map waar de AI mee werkte stonden grote bestanden, en die las hij bij elke vraag opnieuw door. De oplossing had twee delen. De instructies gingen terug naar wat elke keer nodig is. De grote bestanden werden opgesplitst, en een deel ervan leest de AI nu alleen nog als je erom vraagt.
Anthropic geeft hetzelfde advies: houd je projectinstructies beknopt en ruim bestanden op die je niet meer gebruikt.
Limiet of drukte: twee meldingen, twee oplossingen
Niet elke melding betekent dat je limiet op is. Onlangs kreeg een reparatiebedrijf dat met ChatGPT in een werkmap werkt de melding dat zijn AI niet aan de slag kon. Het leek op een limiet. Dat was het niet. Het model zat bij de aanbieder vol ("at capacity") en de verbinding viel een paar keer weg. Zijn eigen limiet was helemaal niet op.
| Vraag | Limiet bereikt | Drukte bij de aanbieder |
|---|---|---|
| Wat je ziet | Je limiet is bereikt, met een tijdstip waarop hij weer aanvult | Het model is druk of vol, kies een ander model of probeer het later |
| Wat het betekent | Jouw ruimte voor dit tijdvenster is op | De aanbieder heeft tijdelijk te weinig rekenkracht, jouw ruimte staat nog |
| Wat je doet | Wachten tot de reset, en daarna je verbruik slanker maken | Na een paar minuten opnieuw, of tijdelijk een ander model |
Bij Claude staat er bij een bereikte limiet een tijdstip waarop hij weer aanvult. Is het druk, dan meldt Claude dat hij door onverwachte capaciteitsproblemen niet kan antwoorden en vraagt hij het zo opnieuw te proberen. Bij ChatGPT heet dat "selected model is at capacity", met het advies een ander model te kiezen. Twijfel je, kijk dan in de instellingen onder Gebruik. Bij Claude zie je daar hoeveel van je venster en je week je nog over hebt en wanneer het weer aanvult; ChatGPT toont daar het verbruik van zijn werkomgeving en Codex.
Een lichter model voor licht werk
Limieten lopen per tijdvenster. Bij Claude is dat een venster van vijf uur dat begint bij je eerste bericht, plus een weeklimiet. Op sommige abonnementen heeft het zwaarste model daarnaast een eigen weeklimiet. Bij ChatGPT werken de werkomgeving en Codex met hetzelfde soort vensters. Hoeveel je in de gewone chat kunt doen, hangt af van je abonnement en van het model dat je kiest; OpenAI noemt daar bewust geen vaste aantallen bij. Dit is de stand van november 2026.
Ik werk dagelijks met deze modellen en kies per taak. Voor lezen, samenvatten en een mail ordenen gebruik ik een lichter model. Het zwaarste model bewaar ik voor het denkwerk: een plan doorrekenen, een lastige tekst, een afweging.
Beide aanbieders zeggen er nog iets bij: ook hoe lang een model nadenkt, telt mee. Anthropic raadt een lagere denkstand aan voor routinewerk.
Wanneer een groter abonnement wél het antwoord is
Soms is je abonnement te klein. Werk je de hele dag met lange documenten, of laat je de AI zelfstandig grote klussen doen, dan loop je ook met een slanke opzet tegen de grens. Dan is een groter abonnement een eerlijke keuze.
Doe het wel in die volgorde. Eerst je verbruik slank maken, dan kijken of je nog tegen de grens loopt. Anders betaal je voor extra ruimte die opgaat aan instructies en bestanden die bij de meeste vragen niet nodig waren.
Zo begin je vandaag
- Lees je vaste instructies na en schrap alles wat niet bij elke vraag nodig is. In ChatGPT staan ze onder Personalisatie en in de instructies van je project, in Claude in de projectinstructies of je voorkeuren. Wat alleen af en toe telt, zet je in een apart document.
- Kijk welke bestanden in je project staan en haal weg wat je niet meer gebruikt. Een document dat je vaker nodig hebt, zet je één keer in een project in plaats van het steeds opnieuw te uploaden. Werkt je AI in een map op je computer, knip grote documenten dan op per onderwerp.
- Begin een nieuw gesprek per klus. Je limiet gaat daar niet van terug, maar elke volgende vraag wordt lichter.
- Kies per taak een model: licht voor lezen en samenvatten, zwaar voor denkwerk. Zet zoeken en gekoppelde apps uit als je ze niet nodig hebt.
- Lees de melding. Staat er een tijdstip bij, dan is je limiet op. Staat er dat het druk is, probeer het dan over een paar minuten opnieuw.
De meeste winst zit in die vaste instructies en bestanden. Ze groeien ongemerkt, omdat je er steeds iets bij zet en zelden iets weghaalt. Het lastige is kiezen wat bij elke vraag mee moet en wat alleen op verzoek. Dat vraagt dat je je eigen werk een keer nuchter bekijkt, en daar helpt een tweede paar ogen bij.
Wil je dat iemand je instructies en bestanden één keer slank met je neerzet, zodat je limiet weer naar je werk gaat?
Zo richt ik ChatGPT of Claude in