Waarom je AI in het begin tegenvalt

Je AI is net ingericht, met je eigen bestanden en afspraken erin. Je typt: werk mijn takenlijst bij met wat we gisteren met de klant afspraken. Hij vraagt eerst welke klant je bedoelt, of hij de lijst mag openen en of hij een kopie moet maken. Je beantwoordt alle drie. Dan vraagt hij of hij mag opslaan. Je sluit het venster en opent je oude chat. Daar moet je alles zelf uitleggen, maar je krijgt tenminste meteen antwoord.

Het voelt alsof de AI lastig doet, of alsof jij het verkeerd aanpakt. Meestal is geen van beide waar. Het tegenvallen zit vaak in de instellingen en regels. En die kun je zelf bijstellen, zodra je weet dat ze van jou zijn.

Waarom hij in het begin zo voorzichtig is

Een ingerichte AI werkt met regels: wat hij eerst moet lezen, wat hij mag openen en wanneer hij moet vragen voordat hij iets doet. In ChatGPT en Claude staan zulke regels in de instructies van een project. Die gelden voor elke chat in dat project. Werk je met een AI die zelf bestanden aanpast, zoals Claude Code of Codex, dan komt er een laag bij: toestemmingen. Claude Code vraagt standaard voordat hij een bestand wijzigt, een commando uitvoert of op internet zoekt. Bij Codex stel je in wanneer hij stopt en het jou eerst vraagt.

Bij een eerste inrichting zet ik die rem bewust strak. Liever een AI die een keer te veel vraagt dan een die iets weggooit wat je nog nodig had. Alleen weet je in die eerste weken nog niet wat je met hem gaat doen. Dus vraagt hij ook toestemming voor dingen die je hem allang zou toevertrouwen. Weet je niet dat dat zo bedoeld is, dan voelt je AI als een stagiair die bij elke handeling komt vragen of het zo goed is.

Wat een projectmanager na een paar weken zei

Een zelfstandig projectmanager zei na een paar weken letterlijk: "Ik heb de voordelen nog niet ervaren." Hij was teruggevallen op zijn oude chat. Het systeem vroeg steeds om context, en als hij iets met zijn bestanden wilde, zei het drie van de vijf keer nee.

De oorzaak lag niet bij hem. De beveiligingsregels stonden te voorzichtig, en dat was mijn keuze bij de inrichting. In de vervolgsessie paste hij ze zelf aan, samen met zijn AI: de regels en vaardigheden van zijn eigen omgeving. Hij gebruikt het sindsdien dagelijks. Een maand later noemde hij het "meer structuur in mijn dagelijkse werk".

Bij een reparatiebedrijf speelde iets vergelijkbaars. Daar vroeg de AI bij bijna elk bericht om goedkeuring, omdat internetzoeken en het wijzigen van een instellingenbestand te streng waren afgesteld. Een gekoppelde browser sloot steeds na een seconde. Met een paar aanpassingen in de instellingen was het opgelost.

Drie dingen die als "nee" voelen

Wat in de eerste weken tegenvalt, valt meestal in een van deze drie. Bij alle drie hoort een regel die je kunt vinden.

• Hij vraagt steeds om context. Welke klant, welk project, welke versie. Vaak staat er in de instructies dat hij bij twijfel moet vragen, of ontbreekt de vaste plek waar die context al staat.
• Hij vraagt overal toestemming voor. Lezen, opslaan, zoeken op internet. Dat is een toestemmingsregel die nog op de strengste stand staat.
• Hij zegt nee of stopt halverwege. Een bestand dat hij niet mag openen, een koppeling die wegvalt. Meestal schermt een regel die plek of die handeling af, soms staat een koppeling niet goed.

Er is ook een tweede soort onwennigheid, die precies andersom werkt. Dezelfde projectmanager zei later: "Ik weet soms helemaal niet meer wat hij allemaal opslaat." Ook dat is een afspraak die je kunt maken, bijvoorbeeld dat hij aan het eind van de dag kort meldt wat hij heeft vastgelegd.

De regels zijn van jou

Wat die vervolgsessie liet zien: de regels zijn geen vast onderdeel van de AI. Het is tekst en een paar instellingen die bij jouw omgeving horen. Je mag ze lezen en aanpassen, en je kunt de AI vragen om dat samen met je te doen.

Daar hoef je niet technisch voor te zijn. Vraag hem: waarom vroeg je net om toestemming, en welke regel zorgt daarvoor? Een ingerichte AI kan je die regel meestal aanwijzen. Daarna zeg je wat je wilt. Zoeken op internet mag voortaan zonder te vragen. Bij twijfel over een klant kijk je eerst in het klantoverzicht.

Hoe je de regel daarna verandert, hangt af van waar je werkt. In ChatGPT en Claude in de browser pas je de projectinstructies zelf aan in de instellingen van je project: laat de AI de nieuwe tekst voorstellen en plak die erin. Werk je met Claude Code of Codex in een werkmap, dan past hij de regel zelf aan en test jij of het klopt. Claude Code biedt bij veel toestemmingsvragen ook de keuze om het daarna niet meer te vragen.

Het model blijft hetzelfde, jouw afspraken worden scherper.

Wat je beter niet losser zet

Losser zetten betekent niet alles vrijgeven. Een handige grens: wat hij leest of klaarzet mag ruim, wat de deur uitgaat of iets weggooit houd je bij jezelf. Een concept voor een klantmail mag hij zonder vragen klaarzetten. De mail zelf versturen laat je hem pas doen als je een paar weken hebt gezien dat het klopt.

Een tweede ronde zet de rem op de stand die past bij wat je werkelijk doet. Dat kan pas als je een paar weken hebt gewerkt en weet waar hij je ophoudt.

Zo begin je vandaag

1. Schrijf drie dingen op die je deze week aan je AI irriteerden. Concreet: waar vroeg hij iets, waar zei hij nee.
2. Vraag je AI bij elk punt welke regel of instelling dat veroorzaakt, en laat hem die regel letterlijk zien.
3. Versoepel er één en werk er een week mee. In ChatGPT of Claude pas je daarvoor de projectinstructies aan, in een werkmap doet de AI het zelf. Gaat dat goed, dan pak je de volgende.
4. Spreek per taak af of hij mag uitvoeren of alleen klaarzet. Lezen en concepten mogen ruim, versturen en verwijderen niet.
5. Zet elke nieuwe afspraak meteen in de regels en niet alleen in de chat, anders ben je hem morgen kwijt.

Het werk zit in weten wat je je AI wilt toevertrouwen, en dat merk je pas na een paar weken werken. Reken dus op een paar rondes bijstellen. Daarna vraagt hij alleen nog wat hij hoort te vragen.